Propanowa rewolucja w pompach ciepła – ekspert wyjaśnia kluczowe aspekty

Zmiany w wymogach dotyczących wpływu środowiskowego

Od 1 stycznia 2027 roku pojawią się nowe wymogi dotyczące współczynnika GWP (Global Warming Potential) dla pomp ciepła. Tym samym niemożliwe będzie wprowadzanie do obrotu nowych urządzeń typu split i monoblok o mocy do 12 kW, opartych o czynniki chłodnicze (fluorowane gazy cieplarniane) o GWP wyższym niż 150. GWP powszechnie wykorzystywanych obecnie czynników jest znacznie wyższe, dla R32 wynosi 675 a dla R410A aż 2090.

Wobec tego wyzwania branża stawia na R290, czyli propan, którego poziom wpływu środowiskowego jest bardzo niski wskaźnik (GWP = 3). R290 to ten sam gaz, którego mieszanina powszechnie wykorzystywany jest w wielu polskich domach do gotowania czy dogrzewania pomieszczeń, przy pomocy butli. Teraz będzie miał jeszcze jedno zastosowanie: jako czynnik chłodniczy w pompach ciepła.

– Oczywiście zasada działania pompy ciepła w żaden sposób się nie zmienia. Wciąż fundamentem technologii jest efektywne wykorzystanie dostępnej energii odnawialnej z powietrza lub gruntu, która zostaje wykorzystana do ogrzewania domu czy podgrzewania wody użytkowej. Wprowadzenie propanu jako czynnika chłodniczego oznacza, że cały proces ogrzewania pompami ciepła będzie miał jeszcze mniejszy wpływ na środowisko naturalne – wyjaśnia Tomasz Tchórzewski, dyrektor ds. inwestycji w Stiebel Eltron.

– Potwierdzeniem, że zmiana nie jest obojętna pozostaje rosnące zainteresowanie klientów końcowych, którzy coraz częściej dopytują o propanowe pompy ciepła. Decydujące są korzyści, jakie można dzięki nim osiągnąć, bo użytkownik dzięki tej zmianie zyska – dodaje.

Propan i technologia inwerterowa to przepis na jeszcze niższe rachunki

Doświadczenia producentów pokazują, że kluczowe jest połączenie właściwości propanu i zastosowania technologii inwerterowej. Propan zapewnia temperatury nawet do 75°C, czyli możliwość pracy z tradycyjnymi grzejnikami (to ważne w przypadku modernizowanych domów, ponieważ oznacza brak kosztochłonnej konieczności wymiany grzejników), a SCOP pomp ciepła opartych o ten czynniki kształtuje się nawet powyżej 5. Z kolei technologia inwerterowa moduluje pracę pompy w taki sposób, że uruchamia się ona od razu, gdy w budynku pojawią się straty ciepła, aby dostarczyć dokładnie tyle energii, ile jest potrzebne na pokrycie bieżących strat ciepła budynku. Początkowo są one niewielkie, a tym samym intensywność pracy pompy nie musi być duża. Wpływa to pozytywnie na komfort termiczny oraz przyczynia się do redukcji zużycia energii elektrycznej. W przypadku rozwiązań typu ON/OFF musimy liczyć się z wahaniami temperatury w instalacji CO, a przypadku jej spadku urządzenia muszą wykonać większą pracę by dogrzać budynek, w którym temperatura od ostatniego uruchomienia trybu grzania zdążyła mocniej się obniżyć.

– Różnice w sposobie pracy przekładają się na ilość pobieranego prądu niezbędnego do obsługi pracy podzespołów pompy ciepłą, a tym samym na koszty jej użytkowania. Oczywiście, również pompy ciepła ze standardową modulacją pracy, on/off, są niezwykle efektywne, w porównaniu do innych rodzajów ogrzewania. Nie mniej, zastosowanie inwertera efektywność dodatkowo wzmacnia – wyjaśnia Rafał Rechnio, Doradca Techniczny Techniki Systemowej Stiebel Eltron, producenta technologii grzewczych i wentylacyjnych.

Każda zmiana rodzi pytania – ekspert wyjaśnia

1.    Co z systemami bezpieczeństwa?

Propan to gaz wybuchowy i właściwe zabezpieczenie wykorzystujących go urządzeń jest ważne. Świadomość tego ma każdy, kto na co dzień, choćby w kuchni, użytkuje butlę gazową. Odpowiednie zabezpieczenie przyłącza pozwala w pełni bezpiecznie korzystać z propanu. Tak samo kwestia ta ma znaczenie w pompach ciepła, a aspekt bezpieczeństwa instalacji nie powinien być pomijany.

– Zdecydowaliśmy by montaż wszystkich niezbędnych elementów zabezpieczających układ odbywał się w warunkach fabrycznych, już na etapie produkcji. To, co pozostaje po stronie instalatora to kanał powietrzny umożliwiający awaryjny wyrzut propanu poza budynek na wypadek ewentualnego wycieku, którego nie sposób wykonać w fabryce. W przypadku urządzeń innych producentów instalator musi kompleksowo zadbać o ten aspekt, a przygotowanie kanałów wentylacyjnych utrzymujących stężenie propanu na odpowiednim poziomie i zapobiegających mieszaniu go, wymaga uwagi i czasu – mówi Tomasz Tchórzewski.

Stiebel Eltron wprowadził także inne rozwiązania. Producent wymaga zachowania określonej strefy bezpieczeństwa wokół powietrznych pomp ciepła, w której nie mogą znaleźć się elementy potencjalnie iskrzące (np. włączniki światła, źródła światła, kontakty elektryczne itp.). Przy montażu gruntowych pomp ciepła należy zwrócić uwagę na przepisy pożarowe, zgodnie z którymi niedozwolony jest montaż tego typu pomp poniżej poziomu gruntu (a więc np. w piwnicy). Dodatkowo, w przypadku obu typów pomp Stiebel Eltron nie zaleca montażu odpowietrzników automatycznych. Jeżeli nie jest możliwe uniknięcie tego, to po odpowietrzeniu instalacji powinny one zostać zamknięte i zabezpieczone przed otwarciem.

– Bierzemy odpowiedzialność za poprawność działania naszych urządzeń, które są odpowiednio testowane. Oceniamy, że model dbałości o bezpieczeństwo, zgodnie z którym zdejmujemy część obowiązków z instalatorów, niesie korzyści dla użytkownika. Dzięki temu nie musi martwić się czy instalatorzy, których przecież często „czas goni”, zamontowali wszystko zgodnie ze sztuką. Bezpieczeństwo ma fundamentalne znaczenie i tej kwestii nie można przemilczać – dodaje ekspert.

2.    Czy zmienią się ceny urządzeń?

Zmiana w obszarze czynników chłodniczych nie przekłada się znacznie na koszty urządzeń i sensowność inwestycji. Bieżące realia rynkowe są takie, że ceny gruntowych pomp ciepła nieznacznie wzrosły, natomiast w przypadku powietrznych pozostały na niezmienionym poziomie lub, w zależności od typoszeregu, nawet nieco spadły w porównaniu do obecnie dostępnych modeli.

– Niezmiennie klient ma do wyboru produkty o niezwykle korzystnym stosunku ceny do jakości, a inwestycja w system grzewczy oparty o pompy ciepła pozostaje zasadna – mówi Tomasz Tchórzewski.  

3.    Czy koszt montażu propanowych pomp ciepła będzie wyższy?

W przypadku pomp ciepła Stiebel Eltron wszystkie komponenty mające zapewnić bezpieczeństwo są montowane fabrycznie.

– Instalator zatem nie musi dokładać żadnych specjalnych elementów do instalacji, co jednocześnie oznacza, że cena montażu naszych propanowych pomp ciepła pozostaje niska. Jedyną rzeczą, o której musi pamiętać to spełnienie wymogów bezpieczeństwa opisanych w instrukcji. Ten aspekt nie wpływa jednak na kosztochłonność instalacji – wyjaśnia Tomasz Tchórzewski.

4.    Co z dostępnością urządzeń działających na starszych czynnikach?

Urządzenia starszej generacji, zainstalowane przed wejściem w życie nowych zasad, a więc do końca 2026 roku, będą mogły być użytkowane przez cały okres swojej żywotności. Czynniki takie jak R32 czy R410 co prawda są sukcesywnie wypierane przez R290 oraz przewiduje się wzrost ich ceny, niemniej na potrzeby serwisowania obecnych na rynku urządzeń będą one dostępne jeszcze przez pewien czas.

– Oferta propanowych pomp ciepła jest aktualnie coraz szersza. Urządzenia są również wpisane na Listę ZUM, a tym samym dostępne dla beneficjentów programu Czyste Powietrze. Wybór pompy ciepłą tej kategorii nie powinien nastręczać trudności, a wobec korzyści jakie daje użytkowanie go, będzie to rozsądne posunięcie. Warto podkreślić, że na etapie planowania inwestycji zawsze powinniśmy skorzystać z fachowej pomocy, doradztwa specjalistów technicznych i rekomendowanych przez producentów instalatorów – mówi Tomasz Tchórzewski, dyrektor ds. inwestycji w Stiebel Eltron.

Wydajność dla klienta, spokój dla instalatora – propanowe pompy ciepła hpnext od Stiebel Eltron

Z perspektywy instalatorów pewnym utrudnieniem mogą być ograniczenia montażowe. Należy pamiętać o wspomnianej strefie bezpieczeństwa wokół powietrznych pomp ciepła, w której nie mogą znajdować się elementy takie jak włączniki i źródła światła czy kontakty elektryczne. Producenci wskazują również obowiązek montażu urządzenia w odległości minimum 1 metra od okien i drzwi.

– Jednak zachowanie tej odległości sprawia, że montaż pompy ciepła z R290 może odbywać „po staremu”. Jednocześnie w Stiebel Eltron uprościliśmy i ustandaryzowaliśmy proces montażu wszystkich urządzeń z serii hpnext. Ich portfolio obejmuje propanowe pompy ciepła, powietrzne w wersjach Trend i Plus, gruntowe oraz kompaktową jednostkę LWZ, łączącą 5 funkcji tj. grzania, chłodzenia, osuszania, rekuperacji i przygotowania ciepłej wody użytkowej – mówi Tomasz Tchórzewski.

Uzupełnieniem standaryzacji i uproszczenia montażu, które wprowadził Stiebel Eltron, jest także wzięcie odpowiedzialności za obsługę posprzedażową.

– Od lat działamy w modelu, że to nasz serwis reaguje, gdy użytkownik wskaże taką potrzebę. Instalator nie musi się tym przejmować. Efektywność i wydajność propanowych pomp ciepła to jedne z najważniejszych atutów propanowych pomp ciepła. Klienci już o nie dopytują, dlatego będąc instalatorem warto skorzystać z możliwości szkoleń przybliżających specyfikę tej kategorii pomp ciepła, które wkrótce staną się na rynku normą – podsumowuje przedstawiciel producenta technologii grzewczych i wentylacyjnych.