Redukcja szkodliwego wpływu człowieka na środowisko naturalne to jedno z najważniejszych wyzwań współczesnych czasów.

„Czyste powietrze” – założenia i podstawowe zasady programu

Czyste powietrze to lepsze życie – nie ma co do tego najmniejszych wątpliwości. Problem zanieczyszczonego powietrza dotyczy zaś wszystkich regionów Polski i wynika z m.in. przestarzałych systemów ogrzewania, cechujących się wysoką emisyjnością i niską wydajnością. Właśnie z tego powodu wprowadzono program „Czyste powietrze”, który ma poprawić jakość powietrza w Polsce poprzez dofinansowanie modernizacji systemów grzewczych oraz termomodernizacji budynków.

Program „Czyste powietrze” to ogólnopolski program rządowy realizowany przez NFOŚiGW i WFOŚiGW. W 2025 r. uruchomiono nową edycję programu, dzięki której kolejne gospodarstwa domowe mogą skorzystać z atrakcyjnego dofinansowania. Nabór wniosków trwa od 31 marca 2025 r., a udzielone dotacje są bezzwrotne.

Kto może zostać beneficjentem programu „Czyste powietrze”?

Dla kogo dofinansowanie „Czyste powietrze”? Z dofinansowania mogą skorzystać osoby fizyczne, które są właścicielami lub współwłaścicielami domu jednorodzinnego bądź wydzielonego w nim lokalu mieszkalnego z wyodrębnioną księgą wieczystą. Co ważne, minimalny okres własności musi wynosić 3 lata przed złożeniem wniosku (nie dotyczy to sytuacji spadkowych).

Analizując, dla kogo program „Czyste powietrze”, trzeba zwrócić uwagę na kryterium dochodowe. Poziom podstawowy obejmuje do 40% dofinansowania przy progu dochodowym 135 000 zł/rok. Poziom podwyższony to z kolei do 70% dofinansowania – jest przeznaczony dla dochodów 2250 zł/osoba (gospodarstwa wieloosobowe) i 3150 zł (gospodarstwa jednoosobowe). Najwyższy poziom, czyli do 100% dofinansowania przysługuje dla dochodu na poziomie 1300 zł/osobę (gospodarstwa wieloosobowe) lub 1800 zł (gospodarstwa jednoosobowe) oraz w przypadku otrzymywania zasiłków (stałego, okresowego, rodzinnego, opiekuńczego). 

Jakie wymagania musi spełniać budynek, aby otrzymać dofinansowanie?

Próg dochodowy nie jest jedynym kryterium niezbędnym do tego, aby mogła zostać przyznana dotacja „Czyste powietrze”. Dla kogo jest więc przeznaczony program? Budynek, w którym przeprowadzono przedsięwzięcie modernizacyjne, musi mieć pozwolenie na budowę wydane do 31.12.2020 r. W programie określono też warunek wartości wskaźnika zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania dla budynku/lokalu mieszkalnego. Budynki podzielono w związku z tym na 3 kategorie:

1. Poniżej 80 kWh/(m²·rok) – modernizacja może obejmować demontaż starego źródła ciepła, zakup i montaż nowego źródła ciepła zgodnego z programem, a także dodatkowo wymianę instalacji c.o. i c.w.u. oraz wykonanie dokumentacji technicznej.

2. Od 80 do 140 kWh/(m2*rok) – możliwe są trzy zakresy przedsięwzięcia, czyli tylko źródło ciepła lub tylko termomodernizacja bądź źródło ciepła i termomodernizacja. Przy termomodernizacji wskaźnik nie może wynosić więcej niż 80 kWh/(m²·rok), a zmniejszenie wartości musi sięgać 40%.

3. Powyżej 140 kWh/(m²·rok) – tylko termomodernizacja lub źródło ciepła i termomodernizacja. Przedsięwzięcie musi zapewnić redukcję zapotrzebowania na energię do maksymalnie 140 kWh/(m²·rok) przy zmniejszeniu zużycia o przynajmniej 40%.

Efektem programu mają być więc energooszczędne, ekologiczne domy. Dofinansowanie można przeznaczyć na m.in. wymianę przestarzałego źródła ciepła na paliwo stałe na ekologiczny system grzewczy, modernizację instalacji, ocieplenie budynku, audyt energetyczny oraz zakup rekuperacji.